Een legitiem debat, maar niet het volledige verhaal
De discussie over het provinciale bestuursniveau duikt met de regelmaat van de klok opnieuw op. Sommigen pleiten voor een afslanking van de overheid en zien in de afschaffing van de provincies een logische volgende stap. Dat debat mag gevoerd worden. Maar wie het provinciale niveau wil afbouwen die moet ook bereid zijn om een ander, moeilijker debat aan te gaan: dat over de bestuurskracht van onze gemeenten en de noodzaak van verdere gemeentefusies.
Bestuursniveaus zijn geen doel op zich
Ik ben voorstander van een eenvoudige en efficiënte overheid. Bestuursniveaus zijn geen doel op zich. Burgers hebben recht op duidelijke bevoegdheden, snelle dienstverlening en zo weinig mogelijk bestuurlijke overlap. De vraag moet daarom altijd zijn: welk bestuursniveau kan een bepaalde taak het best uitvoeren?
Sterke steden en gemeenten als voorwaarde
Dat betekent echter niet dat we zomaar bestuurslagen kunnen schrappen zonder na te denken over wat ervoor in de plaats komt. Vlaanderen telt vandaag nog steeds heel wat gemeenten die steeds meer complexe taken moeten opnemen op het vlak van ruimtelijke ordening, mobiliteit, klimaat, veiligheid en zorg. Niet elke gemeente beschikt daarvoor over voldoende schaalgrootte of expertise. Wie provincies wil afschaffen die zal dus ook moeten aangeven hoe die uitdagingen lokaal worden opgevangen.
Daarom zijn verdere gemeentefusies geen taboe. Sterkere steden en gemeenten kunnen meer verantwoordelijkheid opnemen en dichter bij de burger beslissingen nemen. Dat is uiteindelijk ook de essentie van een overheidshervorming: bevoegdheden leggen waar ze het meest efficiënt kunnen worden uitgeoefend.
Waarom een gouverneur nodig blijft
Tegelijk geloof ik dat er ook in een hervormd bestuurlijk landschap plaats blijft voor een gouverneur. Niet als een extra politieke bestuurslaag maar wel als vertegenwoordiger van de verschillende overheden, als schakel in crisissituaties en als bewaker van veiligheid en administratief toezicht. Die rol heeft de voorbije jaren meermaals haar nut bewezen. In noodsituaties, bij veiligheidsvraagstukken en bij de coördinatie tussen verschillende bestuursniveaus is een neutrale verbindingsfiguur geen luxe maar een noodzaak.
Durf het volledige debat te voeren
Het echte debat gaat daarom niet over het behoud of de afschaffing van één bestuursniveau. Het gaat over de vraag hoe we onze overheid eenvoudiger, sterker en dichter bij de burger organiseren. Wie provincies wil afbouwen die moet ook de moed hebben om te spreken over de schaal van onze steden en gemeenten. Alleen zo bouwen we aan een overheid die klaar is voor de uitdagingen van morgen.
