Sterke lokale besturen zijn geen sluitpost van de federale begroting
De begrotingsuitdaging is reëel
Niemand betwist dat de federale overheid voor een grote budgettaire uitdaging staat. De noodzaak om de overheidsfinanciën op orde te brengen vraagt moedige keuzes en verantwoordelijk bestuur. Maar één principe moet overeind blijven: de zoektocht naar miljarden euro's aan besparingen mag niet worden afgewenteld op de lokale besturen.
Gemeenten en steden zijn geen abstracte bestuursniveaus. Zij vormen de overheid die inwoners elke dag ervaren. Aan het loket van het stadhuis, in de wijk, op het sportveld, in het woonzorgcentrum en via het OCMW wordt beleid tastbaar. Wanneer hogere overheden besparen zonder rekening te houden met de impact op lokale besturen dan voelen burgers dat onmiddellijk in hun eigen leefomgeving.
Lokale besturen dragen al een zware verantwoordelijkheid
De voorbije jaren hebben steden en gemeenten steeds meer taken opgenomen. Van klimaatadaptatie en mobiliteit tot sociale dienstverlening, veiligheid en zorg: de verwachtingen zijn hoog en terecht. Tegelijk stijgen de kosten sneller dan de inkomsten.
Ook Hasselt staat voor belangrijke uitdagingen. We investeren in leefbare buurten, veilige infrastructuur, duurzame mobiliteit, sport, cultuur en een sterk sociaal beleid. Dat zijn geen luxeprojecten. Het zijn investeringen die rechtstreeks bijdragen aan de levenskwaliteit van onze inwoners en aan de aantrekkingskracht van onze stad.
Als de federale overheid haar begroting sluit door kosten of verantwoordelijkheden door te schuiven naar het lokale niveau dan komt die investeringskracht onder druk te staan. Dat is geen theoretische discussie. Het gaat over de vraag of steden en gemeenten kunnen blijven bouwen aan hun toekomst.
Investeren in steden is investeren in groei
Sterke steden zijn niet alleen belangrijk voor hun inwoners. Ze vormen ook economische motoren voor hun regio. Hasselt vervult die rol dagelijks voor een groot deel van Limburg. Onze stad trekt bedrijven, studenten, bezoekers en investeerders aan. Ze creëert werkgelegenheid en ondersteunt de economische dynamiek van de hele provincie.
Elke euro die lokaal wordt geïnvesteerd, genereert maatschappelijke en economische meerwaarde. Investeringen in publieke ruimte, mobiliteit, stadsontwikkeling en veiligheid versterken het ondernemingsklimaat, stimuleren private investeringen en creëren nieuwe kansen voor inwoners en bedrijven.
Wie lokale besturen financieel verzwakt die vertraagt niet alleen projecten maar die hypothekeert ook de economische groei en de maatschappelijke vooruitgang. Dat kan onmogelijk de bedoeling zijn van een beleid dat de competitiviteit van ons land wil versterken.
De rekening mag niet opnieuw lokaal terechtkomen
Lokale besturen hebben de voorbije jaren bewezen dat ze efficiënt en verantwoordelijk omgaan met publieke middelen. Ze maken meerjarenplannen, bewaken hun financiële gezondheid en zoeken voortdurend naar manieren om hun dienstverlening te verbeteren.
Daarom is het niet redelijk om gemeenten en steden telkens opnieuw te beschouwen als een reservepot wanneer elders budgettaire problemen ontstaan. De financiële draagkracht van lokale besturen is niet onbeperkt. Elke bijkomende besparing betekent minder ruimte voor investeringen, minder beleidsvrijheid en uiteindelijk minder dienstverlening voor onze inwoners.
Wanneer hogere overheden nieuwe opdrachten geven dan moeten daar ook voldoende middelen tegenover staan. Dat is geen vraag om een uitzonderingspositie maar een kwestie van behoorlijk bestuur en van wederzijds respect tussen de verschillende bestuursniveaus.
Een oproep vanuit Hasselt
Vanuit Hasselt vragen wij dat de federale begrotingsbesprekingen voor 2027 vertrekken vanuit een eenvoudig uitgangspunt: sterke lokale besturen zijn een deel van de oplossing, niet van het probleem.
Als we willen blijven investeren in veilige buurten, kwaliteitsvolle dienstverlening, duurzame mobiliteit, zorg voor kwetsbare inwoners en economische ontwikkeling, dan moeten steden en gemeenten over voldoende middelen beschikken om hun verantwoordelijkheid op te nemen.
De federale begroting op orde brengen is noodzakelijk. Maar laat ons daarbij niet vergeten dat elke euro die wordt weggehaald bij lokale besturen uiteindelijk wordt gevoeld door de inwoners zelf.
De zoektocht naar 10 miljard euro mag daarom niet eindigen bij de steden en gemeenten. Hasselt wil meebouwen aan een sterk en financieel gezond België maar verwacht terecht dat lokale besturen daarbij worden beschouwd als volwaardige partners en niet als de sluitpost van de federale begroting.
Tom Thijsen
Schepen van Begroting & Financien
